Phycology جلبک شناسی

نخستین پایگاه اطلاعاتی جلبک شناسی به زبان فارسی

رده بندی جلبکها/ بخش دوم

لطفا برای مشاهده به ادامه مطلب مراجعه نمایید.


رده بندی جلبکها/ بخش دوم

 

 

رده بندی چاپمن: وی. جی. چاپمن در سال 1962 میلادی جلبکها را بر حسب صفات ریخت شناسی، رنگیزه و بیوشیمیایی به چهار شاخه و ده رده زیر تقسیم نمود:

 

1. شاخه Euphycophyta شامل چهار رده Charophyceae ، Chlorophyceae ، Phaeophyceae وRhodophyceae  .

 

 

2. شاخه Myxomycophyta شامل یک رده به نام Myxophyceae .

 

 

3. شاخه Chrysophycophyta شامل سه رده Chrysophyceae ، Xantophyceae و Bacillariophyceae .

 

 

4. شاخه Pyrrophycophyta شامل دو رده Cryptophyceae و Dinophyceae .  

 

 

رده بندی پره اسکات: جی. دبلیو. پره اسکات در سال 1969 میلادی بر مبنای صفاتی چون رنگیزه های فتوسنتزی، محصولات فتوسنتزی، انواع و تعداد و نیز موقعیت تاژکها، ساختار و ترکیب دیواره سلولی، داشتن هسته واقعی و نوع چرخه زندگی و تولید مثل، جلبکها را به 9 شاخه تقسیم نمود. رده بندی پره اسکات به شرح زیر است:

 

1. شاخه Chlorophyta ( جلبکهای سبز) دارای رنگیزه غالب کلروفیل و ذخیره غذایی نشاسته. دارای دو رده Chlorophyceae و Charophyceae .

 

 

2. شاخه Euglenophyta ( جلبکهای اوگلنا شکل) دارای رنگیزه غالب کلروفیل و ذخیره غذایی پارامیلون. دارای رده Euglenophyceae .

 

 

3. شاخه Chrysophyta ( جلبکهای سبز- زرد) دارای رنگیزه غالب کاروتنوئید ها و گزانتوفیل ها، ذخیره غذایی لوکوزین و روغن. شامل سه رده Chrysophyceae ، Bacillariophyceae و Heterokontae  ( Xantophyceae ) .

 

 

4. شاخه Pyrrhophyta ( دیو تاژکیان) با رنگیزه های غالب کاروتن ها و گزانتوفیل ها و پریدینین، ذخیره غذایی از نوع نشاسته یا روغن. شامل دو رده Desmokontae ( Desmophyceae ) و Dinokontae ( Dinophyceae ).  

 

 

5. شاخه Phaeophyta ( جلبکهای قهوه ای) دارای رنگیزه غالب فوکوگزانتین و ذخیره غذایی شامل کربوهیدراتهای محلول. دارای دو رده Isogeneratae و Heterogeneratae .

 

 

6. شاخه Rhodophyta ( جلبکهای قرمز) دارای رنگیزه غالی فیکواریترین و ذخیره غذایی نشاسته فلوریدین. دارای دو زیر شاخه Bangioideae و Florideae .

 

 

7. شاخه Cyanophyta ( جلبکهای سبز آبی) دارای رنگیزه غالب فیکوسیانین. دارای دو زیر شاخه Coccogoneae و Hormogoneae .

 

 

8. شاخه Cryptophyta ( تاژکداران سبز و آبی) حاوی رنگیزه غالب کلروفیل یا گزانتوفیل و ذخیره غذایی نشاسته مانند. دارای رده Cryptophyceae .

 

 

9. شاخه Chloromonadophyta ( کلرومونادها) با رنگیزه غالب کلروفیل و ذخیره غذایی روغن. دارای رده Chloromonadophyceae .  

 

 

 

 

رده بندی چاپمن و چاپمن: وی. جی. چاپمن و دی. جی. چاپمن در سال 1973 از صفات پروکاریوتی و یوکاریوتی برای تفکیک جلبکها بهره گرفتند. آنها شاخه سیانوفیسه را در گروه پروکاریوتها و ده شاخه دیگر جلبکی را در گروه یوکاریوتها قرار داده و از صفاتی چون نوع رنگیزه دار شدن، ساختار تاژک و صفات بیوشیمیایی برای تقسیم بندی جلبکها استفاده نمودند. این رده بندی عبارتست از:

 

الف- گروه پروکاریوتها:

 

1. شاخه Cyanophyta شامل رده Cyanophyceae .

 

 

ب- گروه یوکاریوتها:

 

2. شاخه Rhodophyta شامل رده Rhodophyceae .

 

 

3. شاخه Chlorophyta شامل سه رده Chlorophyceae ، Prasinophyceae و Charophyceae .

 

 

4. شاخه Euglenophyta شامل رده Euglenophyceae .

 

 

5. شاخه Chloromonadophyta شامل رده Chloromonadophyceae .

 

 

6. شاخه Xantophyta شامل رده Xantophyceae .

 

 

7. شاخه Bacillariophyta شامل رده Bacillariophyceae .

 

 

8. شاخه Chrysophyta شامل دو رده Chrysophyceae و Haptophyceae .

 

 

9. شاخه Phaeophyta شامل رده Phaeophyceae .

 

 

10. شاخه Pyrrhophyta شامل دو رده Dinophyceae و Desmophyceae .

 

 

11. شاخه Cryptophyta شامل رده Cryptophyceae . 

 

 

 

 

رده بندی بولد: بولد در سال 1978 میلادی جلبکها را در هشت شاخه شامل یک شاخه جلبکهای غیر حقیقی یا سبز آبی، شش شاخه جلبکهای حقیقی و یک شاخه جلبکهای پیشرفته یا کاروفیتا طبقه بندی نمود. وی جلبکهای سبز آبی را به صورت شاخه Cyanochloronta در زیر سلسله Prokaryonta همتراز با باکتریها یا شاخه Schizonta قرار داد. همچنین به دلیل وضعیت پیشرفته کاراها واژه فیکوز را از شاخه آنها حذف نمود ( با حذف این واژه این گروه را به گیاهان نزدیکتر کرد) و آنها را به صورت شاخه Charophyta معرفی کرد. این رده بندی به شکل زیر است:

 

 

الف- زیر سلسله Prokaryonta : شامل

 

 

1. شاخه جلبکهای غیر حقیقی Cyanochloronta  شامل رده Cyanophyceae

 

 

2. شاخه باکتریها

Schizonta

 

ب- زیر سلسله Chloronta : شامل

 

 

1. شاخه Chlorophycophyta شامل یک رده Chlorophyceae ( جلبکهای سبز)

 

 

2. شاخه Euglenophycophyta دارای یک رده Euglenophyceae ( اوگلنوئیدها)

 

 

3. شاخه Chrysophycophyta شامل سه رده Chrysophyceae ( جلبکهای قهوه ای طلایی)، رده Xantophyceae ( جلبکهای سبز متمایل به زرد) و رده Bacillariophyceae ( دیاتوم ها)

 

 

4. شاخه Pyrrhophycophyta دارای دو رده Dinophyceae ( دینوفلاژلاتها) و Cryptophyceae

( کریپتومونادها)

 

5. شاخهPhaeophycophyta  دارای رده Phaeophyceae ( جلبکهای قهوه ای)

 

 

6. شاخه Rhodophycophyta دارای رده Rhodophyceae ( جلبکهای قرمز)

 

 

7. شاخه جلبکهای پیشرفته Charophyta دارای رده Charophyceae ( جلبکهای سنگی و شکننده).

 

 

 

 

رده بندی بولد و وین: اچ. سی. بولد و ام. جی . وین در سال 1978 میلادی جلبکها را در 9 شاخه طبقه بندی نمودند که شامل موارد زیر است:

 

1. شاخه Cyanophyta یا جلبکهای سبز آبی یا سیانوباکترها.

 

 

2. شاخه Chlorophyta یا جلبکهای سبز.

 

 

3. شاخه  Charophyta

یا شاخه گیاهان سنگی یا گیاهان خارا.

 

4. شاخه Euglenophyta

یا اوگلنوئیدها.

 

5. شاخه Phaeophyta

یا جلبکهای قهوه ای.

 

6. شاخه Chrysophyta یا جلبکهای کریزوفیت شامل دیاتومه ها.

 

 

7. شاخه Pyrrhophyta

یا داینوفلاژلاتا.

 

8.. شاخه Cryptophyta

یا کریپتومونادها.

 

9. شاخه Rhodophyta

یا جلبکهای قرمز.

 

 

 

رده بندی لی: آر.ای. لی در سال 1980 میلادی جلبکها را در چهار گروه و چهارده شاخه بر اساس صفات ساختاری شامل هسته، رنگیزه ها و تاژک به شکل زیر طبقه بندی نمود:

 

- گروه اول: جلبکهای پروکاریوت؛

 

1. شاخه Cyanophyta ( جلبکهای سبز- آبی): دارای کلروفیل a و فیکوبیلی پروتئین.

 

 

2. شاخه Prochlorophyta ( پروکلروفیت ها): دارای کلروفیل a و b، فاقد فیکوبیلی پروتئین.  

 

 

- گروه دوم: جلبکهای یوکاریوتی که کلروپلاست آنها توسط دو غشا از پوشش کلروپلاست احاطه می شوند؛

 

1. شاخه Glaucophyta : این جلبکها نشانگر مراحل میانی تکامل کلروپلاست هستند و فتوسنتز در آنها توسط انواع جلبکهای سبز آبی درون همزیست تعدیل شده انجام می گیرد.

 

 

2. شاخه Rhodophyta : این جلبکها دارای رنگیزه های کلروفیل a و d و فیکوبیلی پروتئینها هستند. فاقد سلولهای تاژکدار بوده و ماده ذخیره ای آنها به صورت نشاسته فلوریدین است.

 

 

3. شاخه Chlorophyta : این جلبکها دارای رنگیزه های کلروفیل a و b هستند. ماده ذخیره ای آنها به صورت نشاسته معمولی در داخل کلروپلاست قرار دارد.

 

 

- گروه سوم: جلبکهای یوکاریوتی که کلروپلاست آنها توسط یک لایه غشای شبکه آندوپلاسمی کلروپلاست احاطه می شود؛

 

1. شاخه Euglenophyta : دارای کلروفیل های a و b

بوده، یک تاژک آنها دارای ردیفهای مارپیچی از کرکهای فیبری است، دارای پلی کل پروتئینی زیر غشای پلاسمایی و ذخیره غذایی به شکل نشاسته پارامیلون هستند. گروه شاخص دارای تقسیم سلولی می باشند.

 

2. شاخه Dinophyta : داینوفلاژلاها دارای هسته مزوکاریوت و کلروفیل a و c بوده، سلول آنها معمولا توسط یک کمربند به دو پوسته رویی (اپی کون) و زیرین (هیپوکون) تقسیم می شود. این جلبکها تاژک عرضی مارپیچی داشته و دارای صفحه پوششی تکا در غشای پلاسمایی هستند.

 

 

- گروه چهارم: جلبکهای یوکاریوت با کلروپلاست احاطه شده توسط دو لایه غشای شبکه آندوپلاسمی کلروپلاست احاطه می شود؛

 

1. شاخه Cryptophyta : دانه های نشاسته در این گروه بین غشای درونی شبکه آندوپلاسمی کلروپلاست و غشای کلروپلاست قرار دارند. کریپتوفیتا رنگیزه های کلروفیل a و c و فیکوبیلی پروتئین ها را داشته و دارای پوشش پری پلاست در سمت داخل غشای پلاسمایی می باشند.  

 

 

2. شاخه Chrysophyta : جلبکهای طلایی قهوه ای دارای کلروفیل a ، c1 و گاها c2

و رنگیزه فوکوگزانتین هستند. تاژک جلویی آنها پرمانند و تاژک عقبی آنها شلاقی است. ذخیره غذایی کریسوفیتا کریسولامینارین است که در داخل وزیکولهایی درون سیتوپلاسم ذخیره می گردد.  

 

3. شاخه Prymnesiophyta : این شاخه به Haptophyta نیز مشهور است. از ویژگیهای این گروه داشتن هاپتونما ( زایده ای که بین تاژکها قرار دارد)، رنگیزه های کلروفیل a ، c1 و c2 و فوکوگزانتین، دو تاژک شلاقی و ذخیره غذایی کریسولامینارین در وزیکولهای درون سیتوپلاسمی می باشد.

 

 

4. شاخه Bacillariophyta : دیاتومه ها دارای سیلیس در دیواره سلولی خود بوده، رنگیزه های کلروفیل a ، c1 ، c2 و فوکوگزانتین دارند. این گروه در گامت نر خود دارای یک تاژک پرمانند عقبی بوده و ذخیره غذایی آنها کریسولامینارین است که در وزیکولهای سیتوپلاسمی قرار دارد.  

 

 

5. شاخه Xantophyta : جلبکهای زرد سبز دارای لکه چشمی در داخل کلروپلاست بوده، کلروفیل a و c

دارند. این گروه یک تاژک پرمانند جلویی و یک تاژک شلاقی عقبی هستند.

 

6. شاخه Eustigmatophyta : لکه چشمی در این گروه بزرگ بوده و بیرون از کلروپلاست قرار دارد. تنها دارای کلروفیل a هستند. تاژک عقبی شلاقی عموما تحلیل رفته و تاژک جلویی پرمانند دارند.

 

 

7. شاخه Raphidophyta : این گروه به کلرومونادها نیز مشهور است. دارای کلروفیل a و c

هستند. تاژک جلویی در آنها پرمانند و تاژک عقبی شلاقی است.

 

8. شاخه Phaeophyta : جلبکهای قهوه ای دارای اسپورانژیای تک خانه یا چند خانه هستند. رنگیزه های کلروفیل a ، c1 و c2 و فوکوگزانتین داشته و ذخیره غذایی کریسولامینارین در وزیکولهای درون سیتوپلاسمی آنها قرار دارد. تاژک جلویی آنها پرمانند و تاژک عقبی آنها شلاقی است.

 

 

رده بندی پارکر: اس. پی. پارکر در سال 1982 میلادی تمامی جلبکها را در سلسله گیاهان قرار داده و بر اساس پروکاریوت و یوکاریوت بودن آنها را به گروههای مختلفی تقسیم نمود. وی جلبکهای پروکاریوت را به دو شاخه و جلبکهای یوکاریوت را به چهار شاخه به شرح زیر تقسیم بندی کرد:

 

الف- پروکاریوتها شامل:

 

1. شاخه Cyanophycota

 

 

2. شاخه Prochlorophycota

 

 

ب- یوکاریوتها شامل:

 

1. شاخه Rhodophycota دارای رده Rhodophyceae

 

 

2. شاخه Chromophycota دارای 9 رده شامل Chrysophyceae ، Prymnesiophyceae ، Xantophyceae ، Eustigmatophyceae ، Bacillariophyceae ، Dinophyceae ، Phaeophyceae ، Raphidophyceae و Cryptophyceae .

 

 

3. شاخه Euglenophycota دارای رده Euglenophyceae

 

 

4. شاخه Chlorophycota دارای سه رده Chlorophyceae ، Charophyceae و Prasinophyceae .

 

 

بر اساس سیستم های فیلوژنتیک نیز گروههای تحت نام جلبکها در تاکسونهای مختلفی قرار می گیرند. برخی از این رده بندیها عبارتند از:

 

رده بندی آندرسون: آندرسون در سال 1992 ، هفت دودمان فیلوژنتیک از جلبکها را در گروه یوکاریوتها ُتفکیک کرد که هر یک تک نیایی به نظر می رسیدند. سه مورد از این دودمانها بزرگ بوده و تعداد زیادی از گونه های متنوع را شامل می شدند و چهار مورد دیگر شامل دودمانها کوچک بود. سه مورد نخست شامل Rhodophyta ، Chlorophyta و Chromophyta یا Heterokontophyta بود. چهار دودمان کوچک نبز شامل Dinophyta ، Euglenophyta ، Cryptophyta و Glaucocystophyta بود. دو دودمان دیگر به نامهای  Haptophyta و Chlororachniophyta توسط هیبرد و نوریس در سال 1984 و نیز مک فادن و همکاران در سال 1997 تفکیک شدند. با احتساب Cyanophyta از پروکاریوتها، تعداد دودمانهای قابل تفکیک از جلبکها به عدد ده رسید.   

 

 

رده بندی پیرسون: در رده بندی ال. سی. پیرسون در سال 1995 میلادی، مسیر تکاملی گیاهان به سه زیر سلسله Aflageoubionta ، Lorobionta و Bracteobionta  منتهی می شود که حاوی 11 شاخه و 29 رده از گیاهان، قارچها و برخی آغازیان امروزی هستند. بر اساس این رده بندی جلبکها در گروههای مختلف به این شرح قرار می گیرند.

 

 

- زیر سلسله Aflageoubionta :

 

 

1. رده Cyanophycopsida یا جلبکهای سبز آبی از شاخه Schizophyta که دارای رده دیگری به نام Schizomycopsida یا باکتریها نیز هست.

 

 

2. شاخه Rhodophyta شامل یک رده به نام Rhodophycopsida یا جلبکهای قرمز.

 

 

3. شاخه Pyrrophyta شامل دو رده Cryptophycopsida ( کریپتومونادها و کلرومونادها) و Dinophycopsida ( داینوفلاژلاها).

 

 

4. شاخه Chrysophyta شامل چهار رده که رده Mastigomycopsida از قارچها بوده و رده های Xantophycopsida ( هتروکونتها یا جلبکهای زرد سبز)، Chrysophycopsida یا جلبکهای طلایی و Bacillariophycopsida یا دیاتومه ها می باشد.

 

 

5. شاخه Phaeophyta شامل یک رده به نام Phaeophycopsida یا جلبکهای قهوه ای یا کلپ ها.

 

 

6. شاخه Euglenophyta شامل یک رده به نام Euglenophycopsida یا اوگلنوئیدها.

 

 

7. شاخه Chlorophyta شامل سه رده به نام Chlorophycopsida ( جلبکهای سبز، خزه های نهری)، Siphonophycopsida یا جلبکهای سبز آهکی و Charophycopsida یا گیاهان سنگی. مسیر تکاملی و فسیلهای کشف شده از هر گروه در شکل 4-1 توصیف شده است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  
نویسنده : رضا رمضان نژاد قادی ; ساعت ۱٢:۳٠ ‎ق.ظ روز شنبه ۱٠ آذر ۱۳۸٦